جمهوری آذربایجان همچنان پیشرفته‌ترین و از نظر نهادی آماده‌ترین اپراتور در حوزه پرنده‌های هدایت‌پذیر از دور (پهپاد) در قفقاز جنوبی به شمار می‌رود و به طور مستمر در حال افزایش پتانسیل خود از طریق خرید پهپادهای مدرن و توسعه تولیدات بومی است.

به گزارش Axar.az، این نکات در مقاله‌ای با عنوان «مسابقه تسلیحات پهپادی: ادغام نبردهای بدون سرنشین در قفقاز جنوبی» در نشریه «ژئوپلیتیکال مانیتور» (Geopolitical Monitor) منعکس شده است.

در این مقاله آمده است که جمهوری آذربایجان در سال‌های اخیر چندین سامانه بدون سرنشین جدید، از جمله پهپادهای ساخت داخل مانند «ایتی‌قوان» (İtiqovan) را به زرادخانه خود اضافه کرده است.

خاطرنشان می‌شود که شرکت «آذرسیلاح» (Azərsilah) به عنوان تولیدکننده پیشرو دفاعی آذربایجان، به طور فعال در توسعه و ساخت پهپادها مشارکت دارد. با وجود ابتکارات تولید بومی، آذربایجان همچنان به بهره‌برداری از سامانه‌های پهپادی مختلف ساخت ترکیه و اسرائیل، از جمله پهپادهای «بایرکتار TB2» و «آکینجی» (Akıncı) ادامه می‌دهد و علاقه‌مند به خرید پهپادهای پیشرفته‌تر در آینده است. این کشور همچنین مراکز تخصصی آموزش و پشتیبانی فنی برای پهپادهای آکینجی ایجاد کرده است.

بر اساس این گزارش، «بیانیه شوشا» که در سال ۲۰۲۱ با ترکیه امضا شد، همکاری‌های دوجانبه در زمینه‌های فناوری‌های دفاعی، آموزش پرسنل و توسعه مجتمع‌های نظامی-صنعتی را به طور چشمگیری تقویت کرده است. هم‌زمان، آذربایجان در حال گسترش همکاری با شرکت‌های دفاعی ترکیه است و گزینه‌های تولید مشترک پهپاد و همچنین همکاری‌های گسترده‌تر نظامی-صنعتی با شرکت «بایکار» (Baykar) را بررسی می‌کند.

یادآوری شده است که در سال‌های اخیر، طرفین توافق‌نامه‌ها و یادداشت‌تفاهم‌هایی را در رابطه با تبادل فناوری، همکاری‌های صنعتی و امکان تولید بومی سیستم‌های بایکار در آذربایجان امضا کرده‌اند. این امر نشان‌دهنده منافع بلندمدت باکو در توسعه تولید بومی پایدارتر برای سامانه‌های بدون سرنشین است. یکی از مهم‌ترین تحولات در این مسیر، تشکیل «یگان مستقل نیروهای پهپادی» در ساختار نیروهای مسلح جمهوری آذربایجان بوده است.

نویسندگان مقاله خاطرنشان می‌کنند که تجربه جنگ اوکراین نشان می‌دهد شکل‌دهی نهادی به نیروهای پهپادی، هماهنگی و نتایج مؤثرتری را در عملیات‌های جنگی به همراه دارد.

علاوه بر این، چینش و ترتیب یگان‌های نمایش داده شده در رژه نظامی سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که این نیروهای جدید در ساختار نیروی هوایی ادغام شده‌اند. توسعه توانمندی‌های پهپادی آذربایجان با افزایش هزینه‌های نظامی نیز پشتیبانی می‌شود؛ به طوری که بودجه دفاعی این کشور از حدود ۲.۲۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ به ۵.۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۶ رسیده است.

نویسندگان یادآور می‌شوند که استفاده نظامی از پهپادها به دهه‌های گذشته برمی‌گردد، اما مرحله جدید این نبردها با جنگ دوم قره‌باغ در سال ۲۰۲۰ آغاز شد.

طبق ارزیابی «ژئوپلیتیکال مانیتور»، استفاده گسترده آذربایجان از پهپادهای رزمی، کارایی بالای آن‌ها را در برابر خودروهای زرهی، توپخانه و سامانه‌های پدافند هوایی نشان داد و پهپادها را به یکی از عناصر اصلی جنگ‌های مدرن تبدیل کرد.
در پایان مقاله بر این نکته تأکید شده است که اهمیت پهپادها در منطقه قفقاز جنوبی روز به روز در حال افزایش است و جمهوری آذربایجان به لطف تولید بومی، خرید‌های متنوع و ساختاریافتگی تخصصی، به عنوان رهبر منطقه‌ای در این حوزه متمایز است.