در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۴، آذربایجان در چارچوب معاهده منشور انرژی و مطابق با اصول اولیه حقوق بین‌الملل، شکایت اصلی علیه ارمنستان را به دادگاه دائمی داوری (مستقر در لاهه) تسلیم کرد که در آن، موارد نقض متعدد ارمنستان از حقوق حاکمیت آذربایجان بر منابع انرژی خود قید شده است.

به گزارش Axar.az، وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان در این باره اطلاعاتی را منتشر کرده است.

بیان شده که این سند دعوی آخرین تحول در چارچوب فرآیند دادگاه بین‌المللی است که در تاریخ ۲۷ فوریه ۲۰۲۳ با ارسال اعلامیه داوری آذربایجان به ارمنستان آغاز شد. دادگاه داوری در ۸ سپتامبر ۲۰۲۳ تشکیل گردید و اولین جلسه رویه‌ای بین آذربایجان و ارمنستان در ۱۲ ژانویه ۲۰۲۴ برگزار شد.

ارمنستان طی نزدیک به سی سال اشغال غیرقانونی اراضی به رسمیت شناخته شده بین المللی آذربایجان، آذربایجان را از دسترسی یا توسعه منابع انرژی خود در این سرزمین‌ها ممانعت و محروم کرد. برعکس، ارمنستان از آن منابع به نفع خود استفاده کرده است.

از جمله نقض قوانین بین‌المللی ارمنستان، امتناع این کشور از دسترسی آذربایجان یا بهره‌مندی از پروژه‌های قابل توجه انرژی تجدیدپذیر برای چندین دهه می‌توان اشاره کرد. این نیروگاه‌ها شامل نیروگاه برق آبی تَرتَر واقع در مخزن سرسنگ در منطقه سابقاً اشغالی آغ‌دره، پروژه‌های نیروگاه برق‌آبی خدافرین و قیزقالاسی واقع در مرز با ایران در منطقه اشغالی سابق جبرائیل آذربایجان و همچنین پتانسیل انرژی که قبلاً استفاده نشده بود، می‌شود. منابع انرژی تجدیدپذیر از جمله انرژی آبی و همچنین سایر منابع را شامل می شود.

در طول دوره اشغال غیرقانونی، طرف ارمنی مجوز و تنظیم موسسات فعال نیروگاه برق آبی ترتر را صادر کرد، این منبع انرژی را به طور غیرقانونی به شبکه برق داخلی خود متصل کرد و انرژی اضافی را برای مصرف انرژی داخلی به ارمنستان هدایت کرد. علاوه بر این، ارمنستان با مسدود کردن دسترسی آذربایجان به مناطق پروژه خدافرین و قیز قالاسی، تکمیل این پروژه های مهم نیروگاه آبی را ۳۰ سال به تأخیر انداخت و مانع توسعه بخش انرژی‌های تجدیدپذیر آذربایجان شد.

آذربایجان به درخواست غرامت برای نقض حقوق حاکمیت ارمنستان بر منابع انرژی خود، از جمله بهره برداری غیرقانونی و آسیب به منابع انرژی تجدیدپذیر در سرزمین‌های آزاد شده از اشغال ارمنستان ادامه خواهد داد.