۲۱ آذرماه ۱۴۰۴، هشتاد سال از تشکیل جنبش ملی و دمکراتیک آذربایجان به رهبری «فرقۀ دموکرات آذربایجان» می‌گذرد.

به گزارش Axar.az، این جنبش که در شهریور ۱۳۲۴ با انتشار بیانیه‌ای ۱۲ ماده‌ای در تبریز اعلام موجودیت کرد، بر مبنای خواست تأمین حقوق برابر خلق‌های ایران، مبارزه با دیکتاتوری و دفاع از استقلال و عدالت اجتماعی شکل گرفت و در کمتر از یک سال حیات خود خدمات ارزشمند و بی‌سابقه‌ای در حوزه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ارائه کرد.

حکومت ملی آذربایجان در طول ۱۱ ماه فعالیت خود اقداماتی بی‌نظیر انجام داد: اصلاحات ارضی و توزیع زمین میان روستاییان، تأسیس دانشگاه ملی آذربایجان، تأسیس بانک و شرکت‌های صنعتی، تأمین آب آشامیدنی سالم، توسعه فرهنگ و آموزش به زبان مادری، تأسیس مراکز هنری و تئاتر ملی، تصویب قانون کار مترقی و اعطای حق رأی به زنان. این اقدامات، نمونه‌ای از تلاش مردم آذربایجان برای توسعه اقتصادی و اجتماعی و دفاع از آزادی و عدالت بود.

با وجود دستاوردهای برجسته، جنبش با مقاومت شدید ارتجاع داخلی و فشار قدرت‌های امپریالیستی مواجه شد و در خرداد ۱۳۲۵، پس از یک سال، با یورش نیروهای شاهنشاهی سرکوب شد. هزاران نفر کشته یا تبعید شدند، اما شجاعت و مقاومت فعالان و مردم آذربایجان، از جمله زنان و جوانان، در تاریخ جنبش ملی آذربایجان ثبت شد و الهام‌بخش نسل‌های بعدی شد.

امروز نیز میراث این جنبش ملی و دمکراتیک، یادآور ارزش مبارزه برای عدالت، حقوق برابر و آزادی برای تمامی خلق‌های ایران است. هشتاد سال پس از جنبش ۲۱ آذر، مقاومت و ایستادگی مردم آذربایجان در برابر ستم، همچنان در خاطره تاریخی این سرزمین زنده است.

امروز نیز فعالین آذربایجانی در مورد احقاق پایمال شده خود به مبارزه ادامه می‌دهند و با بی عدالتی رژیم مرکزگرای جمهوری اسلامی روبرو شده و در زندان‌های ایران در سخت ترین شرایط با اعتصابات به سر می‌برند.

یعنی در اصل تفاوت رژیم شاهنشاهی و جمهوری اسلامی میان تاج و عمامه باقی مانده است و همچنان تبعیض علیه ملل غیر فارس در ایران ادامه دارد. امید به روز سرنگونی چرخه‌ای ظلم بر تمام ملل آزادی خواه.