هفتمین اجلاس سران کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادساز در آسیا (سیکا) روز ۱۵ اکتبر در باکو برگزار شد.
به گزارش Axar.az، الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، از سران کشورها و دولتهای شرکتکننده در این اجلاس استقبال کرد.
رئیسجمهور آذربایجان با اعلام آغاز رسمی اجلاس گفت:
«سران محترم کشورها و دولتها، رؤسای محترم هیئتهای نمایندگی، خانمها و آقایان،
خوشحالم که در هفتمین اجلاس سران کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادساز در آسیا در باکو به شما خوشامد میگویم. از همه شما بهخاطر پذیرفتن دعوت ما سپاسگزارم. هفتمین اجلاس سران کشورها و دولتهای عضو سیکا را رسماً افتتاح میکنم.»
علیاف سپس به بررسی دستور کار اجلاس پرداخت و پیشنهاد عضویت جمهوری دموکراتیک خلق لائوس در سیکا را مطرح کرد. این پیشنهاد بدون مخالفت به تصویب رسید.
او گفت: پذیرش جمهوری دموکراتیک خلق لائوس بهعنوان عضو جدید سیکا، رویدادی مهم است که نشاندهنده افزایش اهمیت و توسعه این مجمع بهعنوان بستری فراگیرتر برای گفتوگو در منطقه آسیاست. ما از اینکه این اتفاق در چارچوب اجلاس باکو و در دوره ریاست آذربایجان بر سیکا رخ میدهد، استقبال میکنیم.
علیاف با تبریک این تصمیم به تونگلون سیسولیت، رئیسجمهور لائوس، اعلام کرد که در ادامه، بهعنوان رئیس کنونی سیکا، نخستین سخنران اجلاس خواهد بود.
سخنرانی الهام علیاف
رئیسجمهور آذربایجان سخنان خود را با خوشامدگویی به شرکتکنندگان آغاز کرد و گفت:
«سران محترم کشورها و دولتها، خانمها و آقایان، به آذربایجان خوش آمدید.
در وهله نخست، از همه کشورهای عضو سیکا بهخاطر حمایت یکپارچه از ریاست آذربایجان بر این سازمان در سال ۲۰۲۴ قدردانی میکنم. ما این حمایت را نشانه احترام و اعتماد و همچنین بیانگر پشتیبانی از ریاست آذربایجان در شماری از مجامع بینالمللی میدانیم.
آذربایجان که از نظر جغرافیایی در محل تلاقی آسیا و اروپا قرار دارد، بهتدریج نقش بزرگتری بهعنوان یک مرکز پیونددهنده در فضای اوراسیا ایفا میکند. همکاری کشور ما با کشورهای متعدد در قالبهای دوجانبه و چندجانبه، در حوزههای سیاسی، اقتصادی، حملونقل، انرژی و امور بشردوستانه، به نوبه خود نظام امنیتی منطقه ما را تقویت میکند.
آذربایجان بهطور مستمر سیاست خارجی مستقلی را بر پایه برابری حقوقی، عدم مداخله در امور داخلی کشورها و اولویت دادن به تمامیت ارضی و حاکمیت کشورها دنبال میکند.
آذربایجان فعالانه و با استدلال با رویه زیانبار اعمال معیارهای دوگانه و برخوردهای گزینشی در حل مناقشات بیندولتی مقابله میکند.
کشور ما از زمان احیای استقلال خود، ۳۵ سال پیش، همواره با معیارهای دوگانه روبهرو بوده است. حدود ۲۰ درصد از سرزمینهای آذربایجان که در سطح بینالمللی به رسمیت شناخته شدهاند، به مدت ۳۰ سال در اشغال ارمنستان بودند. ارمنستان با بیرون راندن یک میلیون آذربایجانی از سرزمینهای تاریخی و اجدادیشان، هم در قرهباغ و زنگهزور شرقی و هم در قلمرو کنونی ارمنستان، پاکسازی قومی انجام داد و علیه آذربایجان دست به تجاوز نظامی زد.
شورای امنیت سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۳ چهار قطعنامه تصویب کرد که خواستار خروج فوری، کامل و بدون قیدوشرط نیروهای ارمنی از سرزمینهای اشغالی بودند، اما این قطعنامهها به مدت ۳۰ سال روی کاغذ باقی ماندند. فعالیت گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا که در سال ۱۹۹۲ برای حل این مسئله تشکیل شده بود، ماهیتی نمایشی داشت.
رهبران پیشین ارمنستان، یعنی هر سه رئیسجمهور سابق این کشور و حامیانشان، این جنایتکاران جنگی و قاتلان کودکان، هنوز به مجازاتی که سزاوار آن هستند نرسیدهاند. رهبری کنونی ارمنستان نیز از سال ۲۰۱۸ سیاست جنایتکارانه پیشینیان خود را ادامه داده است.
نخستوزیر کنونی ارمنستان در سال ۲۰۱۹، در خانکندیِ آن زمان که تحت اشغال قرار داشت، در قرهباغ اعلام کرد: «قرهباغ ارمنستان است و تمام.» وزیر دفاع ارمنستان در همان دوره نیز آذربایجان را به جنگی جدید برای تصرف سرزمینهای جدید تهدید میکرد.
جامعه بینالمللی ــ اگر بتوان آن را جامعه بینالمللی نامید ــ در برابر این گستاخی بیحدوحصر چشمپوشی کرد. هیچکس ارمنستان را بهخاطر اشغال، جنایات جنگی، پاکسازی قومی، کشتار و هتک حرمت اماکن مقدس دینی مردم آذربایجان محکوم نکرد. شورای امنیت سازمان ملل بر اجرای قطعنامههای مصوب خود پافشاری نکرد و سازمان امنیت و همکاری اروپا نیز بیتفاوت ماند.
پارلمان اروپا و شورای اروپا که دو نمونه از واپسگرایی و بازماندگی تاریخی در روابط بینالملل هستند، پیوسته آذربایجان را که قربانی تجاوز مستمر بود هدف قرار میدادند و ارمنستانِ متجاوز را تشویق میکردند.
گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا که برای حل مناقشه تشکیل شده بود، مسئله را در انحصار خود گرفته بود و رؤسای مشترک آن، با اقداماتی که به انجماد مناقشه منجر میشد، این گروه را فلج کرده بودند.
در ژوئیه و اوت ۲۰۲۰، ارمنستان دو تحریک نظامی انجام داد که در نتیجه آن، نظامیان آذربایجانی کشته شدند. صبر مردم آذربایجان به پایان رسید و زمان تسویهحساب فرا رسید.
جنگ میهنی سال ۲۰۲۰، ۴۴ روز طول کشید. آذربایجان در این مدت اشغالگران ارمنی را از سرزمینهای اشغالی بیرون راند و بیش از ۳۰۰ شهر و روستا را در میدان نبرد آزاد کرد. ارمنستان در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰ سند تسلیم را امضا کرد. جنگ متوقف شد، اما بخشی از سرزمینهای آذربایجان همچنان در اشغال باقی ماند.
آذربایجان طی سه سال تلاش کرد مسئله احیای کامل حاکمیت خود را از راه مسالمتآمیز حل کند. اما ارمنستان از آتشبس بهعنوان فرصتی برای بازسازی نیروهای نظامی خود و حمله مجدد به آذربایجان، این بار با کمک حامیان جدیدش در غرب، استفاده میکرد. این اتفاق در سپتامبر ۲۰۲۳ رخ داد و در آن زمان مشت آهنین سرباز آذربایجانی بار دیگر حرف آخر را زد.
در کمتر از یک شبانهروز، ارتش اشغالگر ارمنستان در قرهباغ بهطور کامل درهم شکسته شد. آذربایجان حاکمیت و تمامیت ارضی خود را بهطور کامل احیا کرد و به جداییطلبی پایان داد. رهبران جداییطلبان، جنایتکاران جنگی و قاتلان کودکان نیز در برابر دادگاههای آذربایجان قرار گرفتند.
این روند از نظر ماهیت و شکل، مشابه دادگاه نورنبرگ بود؛ اما این بار، فاشیستهای ارمنی بر صندلی متهمان نشسته بودند. کسانی که ما را تهدید میکردند با تانک به باکو خواهند آمد، شهر را اشغال خواهند کرد و در آنجا چای خواهند نوشید، امروز در زندانهای ما چای آذربایجانی مینوشند. تانکهای آنان نیز در پارک غنائم جنگی به نمایش گذاشته شدهاند.
بهمناسبت این اجلاس، مهمانان ما میتوانند از پارک پیروزی، موزه پیروزی و پارک غنائم جنگی بازدید کنند تا ماهیت و ویژگیهای اشغال و پیروزی تاریخی مردم آذربایجان را بهتر درک کنند.
من به تفصیل به این موضوع پرداختم، زیرا این مسئله اهمیت جهانی دارد. تا زمانی که سازوکارهایی برای تضمین اجرای تصمیمها و قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد و سایر سازمانهای بینالمللی تدوین نشود، جنگها و مناقشات ادامه خواهند یافت و مناقشات تازهای نیز پدید خواهند آمد.
اگر در زمان مناسب بهدلیل اشغال، نسلکشی و پاکسازی قومی علیه ارمنستان تحریم اعمال شده بود، آذربایجان مجبور نمیشد در میدان نبرد کمر فاشیسم ارمنی را بشکند. مصون ماندن متجاوز از مجازات، تنها بر میزان گستاخی او میافزود.
جنگ انتخاب ما نبود. ارمنستان ما را به جنگ وادار کرد. به نظر میرسد حامیان ارمنستان تصور نمیکردند که آذربایجان حاکمیت خود و حقوق بینالملل را با توسل به زور احیا کند. اما همه آنان اشتباه کردند. احتمالاً روحیه مردم مغرور و آزادیخواه ما را که به سنتها و ارزشهای اخلاقی خود پایبند هستند، بهخوبی نمیشناختند.
ما در جنگ پیروز شدیم و اشغالگران را از سرزمینهایمان بیرون راندیم. اما بهخاطر رنجهای ۳۰ ساله، نسلکشی و ویرانی شهرها و روستاهایمان، از آنان انتقام نگرفتیم. ما در میدان نبرد انتقام گرفتیم و به ارمنستان پیشنهاد صلح دادیم.
در اینجا نیز ویژگیهای اخلاقی مردم ما بار دیگر آشکار شد. ما به کسی که پیشاپیش شکست خورده بود، ضربه نزدیم. خود را تا سطح بربرها و قاتلان کودکانی که عامل رنجهای فراوان مردم ما بودند، پایین نیاوردیم. ما پیشنهاد صلح دادیم و اکنون کمی بیش از یک سال است که در صلح زندگی میکنیم. این صلح همچنان شکننده است و باید از آن محافظت کرد و آن را تقویت بخشید.
خانمها و آقایان،
آذربایجان در طول دو سال ریاست خود بر سیکا، تقویت این سازمان را در اولویت قرار داده و همکاری در حوزههای حملونقل، ارتباطات، دیجیتالیسازی، حفاظت از محیط زیست، گردشگری، آموزش، علم و سایر زمینهها را بهطور فعال ترویج کرده است.
در نتیجه ابتکارهای مختلف ما که با حمایت یکپارچه همه کشورهای عضو اجرا شدهاند، سیکا اکنون از نظر نهادی و حقوقی قدرتمندتر شده است. شمار اعضای آن افزایش یافته و ظرفیتهای این سازمان برای توسعه گفتوگو و تعامل در راستای ارتقای امنیت، رفاه اقتصادی و تفاهم متقابل در حوزه جغرافیایی خود، به میزان قابلتوجهی تقویت شده است.
از این فرصت استفاده میکنم و از همه کشورهای عضو بهخاطر حمایت از پیشنهاد تمدید ریاست آذربایجان بر سیکا برای دو سال دیگر قدردانی میکنم.
از توجه شما سپاسگزارم.»
سخنرانی قاسمژومارت توکایف، رئیسجمهور قزاقستان
رئیسجمهور قزاقستان با قدردانی از سازماندهی اجلاس در سطحی عالی، ریاست پویای آذربایجان بر این سازمان را ستود و گفت:
«عالیجناب، از مهماننوازی صمیمانه و سازماندهی بینقص این اجلاس از سوی عالیجناب الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، صمیمانه سپاسگزارم.
بازگشت دوباره به شهر زیبای باکو، شهری که تاریخ کهن را با نوآوریهای مدرن درآمیخته است، واقعاً برای من مایه خرسندی است.
آذربایجان تحت رهبری قدرتمند رئیسجمهور علیاف، در همه زمینهها به چراغی برای پیشرفت تبدیل شده است؛ چه در حوزه اقتصاد و چه در روابط بینالملل.
ما از ریاست پویای آذربایجان بر این سازمان که با هدف تقویت ظرفیت سیکا بهعنوان بستری منحصربهفرد برای گفتوگو، اعتماد و همکاری همهجانبه در این جهان پرتلاطم و غیرقابلپیشبینی انجام میشود، قدردانی میکنیم.
در ششمین اجلاس سران سیکا که در سال ۲۰۲۲ در آستانه برگزار شد، کشورهای عضو درباره تبدیل این مجمع به یک نهاد بینالمللی تمامعیار به توافق رسیدند. ریاست آذربایجان اکنون این مأموریت را با شایستگی پیش میبرد و ما مشتاقانه در انتظار تصویب منشور سیکا بهعنوان راهنمای مسیر آینده هستیم.»
توکایف همچنین گفت قزاقستان و آذربایجان با راهاندازی مشترک خط فیبر نوری ترانسخزر که از بستر دریای خزر عبور میکند، گام مهمی در این زمینه برداشتهاند.
او افزود:
«این پروژه منحصربهفردِ جاده ابریشم دیجیتال، انتقال سریعتر و امنتر دادهها در اوراسیا را تضمین خواهد کرد و از این طریق، ظرفیت دیجیتال آسیا را تقویت میکند و فرصتهای تازهای برای همکاری به وجود میآورد.»
رئیسجمهور قزاقستان با ارزیابی مثبت وضعیت کنونی روابط ارمنستان و آذربایجان گفت:
«ما از آشتی میان آذربایجان و ارمنستان استقبال میکنیم. این نزدیکی پس از دههها اختلاف عمیق، راه را برای فرصتهای تازهای هموار میکند که میتوانند دریچهای میان شرق و غرب بگشایند.»
توکایف همچنین درباره پروژه «کریدور انرژی سبز خزر» گفت:
«سال گذشته، قزاقستان، آذربایجان و ازبکستان با امضای توافقنامه مشارکت راهبردی در زمینه توسعه و انتقال انرژی سبز، پایههای کریدور انرژی سبز خزر را بنا نهادند. هدف این کریدور، اتصال شبکههای برق ما و انتقال برق از طریق دریای سیاه به بازارهای اروپاست. ما همچنین قصد داریم با همکاری آذربایجان، انتقال نفت خام قزاقستان از طریق خط لوله باکو–تفلیس–جیحان را افزایش دهیم.»
رئیسجمهور قزاقستان درباره پیشنهاد تأسیس سازمان بینالمللی آب در چارچوب سازمان ملل متحد نیز گفت این پیشنهاد میتواند بهصورت ابتکاری مشترک از سوی کشورهای آسیای مرکزی و آذربایجان مطرح شود و همه کشورهای عضو سیکا نیز به آن بپیوندند.
توکایف در پایان، ضمن آرزوی موفقیت برای آذربایجان در دوره ریاست بر سیکا، تأکید کرد:
«قزاقستان تعهد آذربایجان و توجه شخصی رئیسجمهور الهام علیاف را برای انجام این مسئولیت پراهمیت ارج مینهد. ما آمادهایم بر تعهد صادقانه خود به این موضوع تکیه کنیم. اطمینان دارم بیانیه باکو که امروز تصویب کردیم، پایهای محکم برای اقدامات آینده خواهد بود. قزاقستان در این زمینه قاطعانه در کنار آذربایجان ایستاده است. متشکرم.»
سخنان دیگر رهبران و نمایندگان کشورها
شوکت میرضیایف، رئیسجمهور ازبکستان، حمایت کشورش را از نامزدی نماینده آذربایجان برای سمت دبیرکل سیکا و همچنین از ادامه ریاست آذربایجان بر این سازمان تا سال ۲۰۲۸ اعلام کرد.
او گفت:
«جناب آقای الهام حیدر اوغلو، سران محترم کشورها، رؤسای محترم هیئتهای نمایندگی، خانمها و آقایان،
خوشحالم که بار دیگر در سرزمین مهماننواز آذربایجان حضور دارم و به همه شرکتکنندگان در هفتمین اجلاس سران کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادساز در آسیا خوشامد میگویم.
در وهله نخست، از جناب آقای الهام حیدر اوغلو علیاف، رئیسجمهور محترم جمهوری آذربایجان، بهخاطر استقبال صمیمانه و سازماندهی این رویداد در سطحی عالی تشکر میکنم.
ما از توسعه پویای آذربایجان، افزایش اعتبار این کشور در جهان و ارتقای مستمر رفاه مردم برادر آذربایجان تحت رهبری موفق شما صمیمانه خرسندیم. این موضوع موجب احترام عمیق ما به رهبری این کشور است.
ما همچنین ریاست آذربایجان را ارج مینهیم؛ ریاستی که باعث شده است گفتوگوی ما در چارچوب سیکا پربارتر و سودمندتر شود.»
امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان، نیز از الهام علیاف بهخاطر سازماندهی سطح بالای اجلاس، استقبال گرم و میزبانی از هیئتها قدردانی کرد.
سادیر جباروف، رئیسجمهور قرقیزستان، اعلام کرد کشورش آماده است حمایت لازم را از آذربایجان به عمل آورد و در فعالیتهای مشترک مشارکت کند.
او با قدردانی از سهم مهم آذربایجان در توسعه سیکا گفت از ابتکار ادامه ریاست این کشور تا سال ۲۰۲۸ استقبال میکند؛ اقدامی که به حفظ تداوم فعالیتهای سازمان و تقویت اعتماد متقابل کمک خواهد کرد.
اسحاق هرتزوگ، رئیسجمهور اسرائیل، با اشاره به نقش آذربایجان در احیای فعالیتهای سیکا در دوره ریاست این کشور گفت:
«گردهمآمدن ما در آذربایجان، کشوری که با مشارکت منطقهای مؤثر، مدارا، اقدامات اعتمادساز و سازندگی هماهنگی دارد، بسیار بجاست.
آذربایجان تحت رهبری خردمندانه رئیسجمهور الهام علیاف، به الگویی از ثبات تبدیل شده، به رشد اقتصادی چشمگیری دست یافته و روابط نزدیکی با کشورهای منطقه برقرار کرده است.
در شرایطی که تنشها در جهان افزایش یافته و اعتماد به همکاریهای بینالمللی کاهش پیدا کرده است، آذربایجان توانسته توجه سیکا را به مهمترین مسائل، یعنی گفتوگوی سازنده، مشارکت پایدار و جستوجوی منافع مشترک، معطوف کند.»
تونگلون سیسولیت، رئیسجمهور جمهوری دموکراتیک خلق لائوس، نیز ضمن قدردانی از مهماننوازی آذربایجان گفت:
«مایلم از مردم و دولت آذربایجان بهخاطر مهماننوازی و سازماندهی این اجلاس صمیمانه تشکر کنم. از اینکه ما را در شهر زیبای باکو پذیرفتید، سپاسگزارم.
همچنین میخواهم صمیمانه به جناب آقای الهام علیاف بهخاطر میزبانی شایسته از هفتمین اجلاس سران سیکا تبریک بگویم.
راهآهن لائوس–چین که از سال ۲۰۲۱ به بهرهبرداری رسیده است، زمینه تحقق این هدف را فراهم کرده است. این اقدام امکان حملونقل سریع مسافران و جابهجایی کالاها در مسیرهای فرامرزی را فراهم کرده است.
با نگاه به آینده، مایلیم برای گسترش این شبکه مهم راهآهن به آسیای مرکزی و منطقه گستردهتر اوراسیا، بهویژه از طریق کریدور آذربایجان، همکاری کنیم.»
سردار بردیمحمداف، رئیسجمهور ترکمنستان، نیز از الهام علیاف بهخاطر سازماندهی اجلاس در سطحی عالی، مهماننوازی و فراهم کردن شرایط مناسب برای کار سازنده تشکر کرد.
او نتایج ریاست آذربایجان بر سیکا را مثبت ارزیابی کرد و گفت این کشور با پایبندی قاطع به اهداف سازمان، در توسعه تعامل و تقویت اعتماد متقابل و گسترش همکاریهای بینالمللی نقش فعالی ایفا کرده است.
هون مانه، نخستوزیر کامبوج، ضمن اعلام حمایت کامل کشورش از تصویب بیانیه باکو در هفتمین اجلاس سران سیکا و بیانیه همکاری در زمینه بهداشت و ایمنی کار، گفت:
«میخواهم از رئیسجمهور الهام علیاف، دولت و مردم آذربایجان بهخاطر مهماننوازی صمیمانه از هیئت ما عمیقاً قدردانی کنم.
من ریاست آذربایجان را ارج مینهم و به این کشور بهمناسبت تمدید ریاست آن بر سیکا از سال ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ تبریک میگویم. همچنین از ریاست و دبیرخانه سیکا بهخاطر سازماندهی این رویداد در سطحی عالی قدردانی میکنم.
اصولی که بار دیگر در بیانیه باکو مورد تأکید قرار گرفتهاند، از جمله احترام به منشور سازمان ملل متحد، حقوق بینالملل، برابری حاکمیتی کشورها، تمامیت ارضی و حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات، صرفاً آرزو نیستند، بلکه پایههای ضروری صلح و ثبات به شمار میروند.»
وو تی آن سوآن، معاون رئیسجمهور جمهوری سوسیالیستی ویتنام، نیز با تمجید از ریاست آذربایجان بر سیکا گفت:
«مایلم بار دیگر از مردم و دولت آذربایجان بهخاطر مهماننوازی گرم و دوستانهشان تشکر کنم.
در شرایطی که منطقه و جهان با چالشهای متعددی روبهرو هستند، آذربایجان سهم بزرگی در توسعه گفتوگو و همکاری ایفا میکند و در سازماندهی این اجلاس نیز نقش مهمی داشته است.
از این فرصت استفاده میکنم تا بار دیگر ریاست آذربایجان را تبریک بگویم.
در هفتمین اجلاس سران سیکا، بیانیه باکو و بیانیه همکاری در زمینه سلامت و ایمنی کار تصویب شدهاند. موضوع اجلاس مسیر عملی توسعه را نشان میدهد، ارتباطات برابر و شفاف را برای هماهنگسازی منافع ترویج میکند، زمینه دیجیتالیسازی فراگیر را برای گسترش فرصتها فراهم میآورد و بر تقسیم ثمرات توسعه برای دستیابی به رفاه مشترک تأکید دارد. همه این اقدامات به تقویت بیشتر سیکا کمک میکنند.»
ایگور سرگینکو، رئیس مجلس نمایندگان مجمع ملی جمهوری بلاروس، نیز از ابتکار تبدیل سیکا به یک سازمان بینالمللی تمامعیار استقبال کرد.
او به نمایندگی از الکساندر لوکاشنکو، رئیسجمهور بلاروس، گفت:
«جناب آقای الهام حیدر اوغلو، رؤسای محترم هیئتهای نمایندگی،
از طرف الکساندر گریگوریویچ لوکاشنکو، رئیسجمهور جمهوری بلاروس، به شرکتکنندگان این رویداد خوشامد میگویم.
از رهبری آذربایجان بهخاطر مهماننوازی و سازماندهی اجلاس در بالاترین سطح تشکر میکنم.
ما از ابتکار تبدیل سیکا به یک سازمان بینالمللی تمامعیار در آینده استقبال میکنیم. بیتردید، ریاست مؤثر آذربایجان سهم مهمی در این روند داشته است و قرار است این ریاست برای دو سال دیگر نیز ادامه یابد.»