از زمان امضای قرارداد ترکمنچای در سال ۱۸۲۸، مرزهای ایران تقریباً بدون تغییر باقی مانده‌اند. در حالی‌که چندین امپراتوری بزرگ در این مدت از بین رفته‌اند، تمامیت ارضی ایران حفظ شده است. به باور من، دلیل اصلی این ثبات، وجود ساختار ژئوپلیتیکی موسوم به اوراسیای روس‌محور بوده است.

به گزارش Axar.az، این تحلیل را خاقانی جعفری، کارشناس سیاسی ارائه کرده است.

او می‌گوید: «امروز اما همان اوراسیای روس‌محور که ضامن اصلی تمامیت ارضی ایران بود، شکست خورده و وارد مرحله فروپاشی شده است. حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران نیز نشانه همین شکست است. اگر آن ساختار هنوز کارآمد بود، اسرائیل قادر نبود خاک ایران را بمباران کند.»

جعفری با مقایسه وضعیت کنونی روسیه با دوران اتحاد جماهیر شوروی می‌گوید: «در جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷، اتحاد جماهیر شوروی با تهدید به حمله هسته‌ای، اسرائیل را وادار به توقف حملات و عقب‌نشینی کرد. در آن زمان، شوروی حتی هواپیماهای راهبردی خود را با رنگ نیروی هوایی مصر رنگ‌آمیزی کرده و زیردریایی‌هایش را به سواحل اسرائیل اعزام کرده بود. این قاطعیت، واشنگتن را به عقب‌نشینی واداشت. اما امروز روسیه، در کنار ایران، در خاورمیانه شکست خورده و حتی قادر به اقدام بازدارنده نیست.»

او ادامه می‌دهد که از زمان آغاز حمله به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، روسیه با استفاده بیش از حد از تهدیدهای هسته‌ای، اعتبار خود را از بین برده و حالا چنین تهدیدی در دفاع از ایران تنها مایه تمسخر خواهد بود.

جعفری همچنین به تلاش ایران برای نزدیکی به چین اشاره می‌کند و می‌گوید: «اما برخلاف روسیه، چین سنت عملیات نظامی در مقیاس وسیع خارج از مرزهای خود را ندارد و در جامعه چینی نیز حمایت روانی برای چنین ماجراجویی‌هایی وجود ندارد. چین در بهترین حالت می‌تواند کمک نظامی-فنی محدودی به ایران بدهد که قادر نخواهد بود در برابر نیروی هوایی قدرتمند اسرائیل تأثیرگذار باشد.»

او با اشاره به طرح قانونی جدید در کنگره آمریکا با عنوان "قانون انهدام پناهگاه‌ها" (Bunker Buster Act) که خواهان تحویل بمب‌افکن‌های B-2 Spirit و بمب‌های سنگرشکن GBU-57 به اسرائیل است، می‌گوید:
«این اقدام نه‌تنها رهبری اسرائیل در خاورمیانه را تثبیت می‌کند، بلکه مانع از آن می‌شود که خلأ ناشی از عقب‌نشینی روسیه توسط چین پر شود.»

به گفته او، ایران با شکست در کنار روسیه، وارد مرحله‌ای از تغییرات شده که برگشت‌ناپذیر است. شکست ایران در خاورمیانه از نظر تأثیر سیاسی، تنها با فروپاشی اوراسیای روس‌محور قابل مقایسه است.

جعفری تأکید می‌کند که سقوط جایگاه ایران در سوریه نیز عامل مهمی است: «با سقوط رژیم بشار اسد، هلال شیعی که ایران ده‌ها میلیارد دلار برایش هزینه کرده بود، فروپاشید. تشکیل یک حکومت ضد ایرانی در سوریه یا حتی عادی‌سازی این کشور، دومین ضربه بزرگ به ایران پس از شکست اوراسیای روس‌محور خواهد بود.»

وی در پایان می‌افزاید: «از جمله عوامل خارجی که ایران را به آستانه تغییر رسانده، می‌توان به بازیابی تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان و سیاست "ترکیه بدون ترور" در ترکیه اشاره کرد. همان‌طور که دیده می‌شود، یکی از دو عامل محرک تغییر، یعنی عامل خارجی، به اوج خود رسیده است. اگر عامل داخلی نیز هم‌راستا شود، تغییرات در ایران اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.»