بیست و شش آذر ١٣٢۵؛«روز جشن کتاب سوزان فاشیسم مرکزگرا...!»

چه درد آور است در طول عمر خود یکسال و فقط یکسال و بین سال ١٣٢۴ - ١٣٢۵ احساس آدم بودن کنی (۱) و زبان تو زبان دبستان، دبیرستان و دانشگاه و ادارات شود، بعد از یکسال در وطن خود بیگانه به حساب آیی و زبان خود را قورت بدهی(۲) و کتاب‌های زبان مادری‌ات را بسوزانند و هلهله شادی سردهند!

درد آورتر از همه اینها در جلو چشمان کودکان دبستانی و مردم کوچه و بازار، سر سه انسان آزربایجانی در مقابل تانک ارتش شاهنشاهی اعزامی از تهران در شهر خوی بجای گوسفند بریده شود(٣) و ده‌ها هزار انسان بی‌گناه در آزربایجان قتل عام شوند و همین وحشیگری‌ها مایه مباهات برای انسان نماهای مرکز و مرکزگراها شود و ۲۱ آذر ۱۳۲۵ را «روز نجات آزربایجان» نامند و روز بیست و ششم آذر، روز سوزاندن کتاب‌های تورکی در آزربایجان را هم در قرن بیست و یکم جشن بگیرند!!

(۱) خاطره‌ای از دکتر غلامحسین ساعدی
(۲) نقل خاطره دکتر رضا براهنی از آن یک سال فاجعه بار
(۳) مصاحبه با دکتر احمد ساعی استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران