هویت زبانی

خودشان می‌دانند که حرف قاف جزء حروف زبانشان نیست و از زبانهای ترکی و عربی وارد زبان آنها شده و این حرف برای ترکها چیزی مانند اثر انگشت و نمود هویت شده است. برای مثال چند سال پیش، وقتی آموزش‌وپرورش استخدام معلمان دارای لهجه را ممنوع کرد، برخی رسانه‌های فارسی واکنش نشان دادند. ولی وقتی با توضیحات تکمیلی مصوبه و تاکید ویژه آن بر نحوه تلفظ حرف قاف مواجه شدند، دریافتند که این مصوبه صرفا برای ترکهاست و ربطی به لهجه کاشانی، کرمانی یا شیرازی ندارد و اعتراضشان را پس گرفتند.

با این وجود، گستاخانه می‌گویند که شما حرف متعلق به زبان خودتان را درست تلفظ نمی‌کنید و باید مانند ما تلفظ کنید.

حالا فرض کنیم که ما حرف قاف را درست تلفظ نمی‌کنیم، این چه ضرری به آنها یا هر کس دیگری دارد که به خاطر آن دستشان را در حلقوم بچه‌های ما می‌کنند.

در چرایی تمسخر لهجه‌ها، گروه اول بر این باورند که تمسخر و توهین ملیت‌ها به عنوان ابزاری برای کنترل اجتماعی و سوق دادن آنها جهت پذیرش برتری گروه حاکم است و شوونیسم، آگاهانه از این متد برای تثبیت معیارها و ارزش‌های خودش در افکار ملل تحت ستم بهره می‌برد.

پیتر برگر؛ جامعه شناس و استاد سابق دانشگاه بوستون آمریکا می‌گوید که مسخره کردن چیز بی‌ضرری مانند لهجه‌ی یک گروه، ابزاری است تا بوسیله آن بتوان حس پست بودن را در میان افراد آن گروه نهادینه کرده و آنها را به پذیرش معیارها و ارزش‌ها و زبان گروه حاکم وادار نمود و یکی از سخنران برجسته سیاهان آمریکا می‌گوید: آنها به اندازه‌ای موهای جعد ما را مسخره کردند تا مجبور شدیم موهایمان را صاف کنیم و این اولین قدم به طرف خود پست بینی در میان ما سیاهان بود. من گوشتم را سوزاندم تا مویم شبیه یک فرد سفیدپوست باشد سالها سختی کشیدم تا لهجه‌ام مانند لهجه معیار سفیدپوستان زیبا به نظر بیاید. زیرا ریشخند این پیام را به ما داده بود که اگر خودتان را با معیارهای ما تطبیق ندهید، جایی در این جامعه نخواهید داشت.

گروه دوم بر این باورند که این تمسخرها زیاد هم با برنامه قبلی نیست و بدتر از آن، شوونیسم ایرانی چنان در وجود تک تک افراد این جامعه ریشه دوانده که خواسته و ناخواسته فحش، توهین و تمسخر دیگران چاشنی کلام همگان شده است. این شوونیسم درونی و نهادینه شده، چنان همه‌گیر است که حتی افراد فرهیخته نیز گاهی ناخواسته عبارات توهین آمیز و تحقیرکننده‌ای در قبال غیرفارس‌های ایران بکار می‌برند.

گروه سوم نیز بر این باورند که پررویی این جماعت مسلط بر ایران، نه تحمل‌پذیر است نه تحلیل‌پذیر.

نویسنده: ابراهیم رشیدی