بازارهای جهانی انرژی در پی تشدید تنشها در خاورمیانه و اختلال در مسیرهای حیاتی انتقال نفت، وارد مرحلهای تازه و بیسابقه شدهاند؛ مرحلهای که میتواند به یک نقطه عطف در ساختار این بازارها تبدیل شود.به گزارشها، انسداد تنگه هرمز و هدف قرار گرفتن زیرساختهای انرژی در منطقه، شوکی کمسابقه به عرضه جهانی وارد کرده است؛ بهطوری که آژانس بینالمللی انرژی از آن بهعنوان بزرگترین شوک انرژی از زمان جنگ جهانی دوم یاد میکند.
به گزارش Axar.az، در همین راستا، تحلیل خبرگزاری رویترز نشان میدهد که بازار انرژی طی سالهای اخیر با شوکهای پیدرپی مواجه بوده است.
پس از موج تورمی ناشی از همهگیری کرونا در سال ۲۰۲۱ و سپس جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲، اکنون بحران جدید در خاورمیانه بهعنوان سومین شوک بزرگ، اختلالی گسترده در عرضه نفت و گاز ایجاد کرده است.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که بازار انرژی بیش از هر زمان دیگری جهانی شده و مرکز ثقل تقاضا بهطور فزایندهای به سمت آسیا، بهویژه چین، منتقل شده است. طی دو دهه گذشته، واردات جهانی نفت رشد چشمگیری داشته و همزمان، ایالات متحده با افزایش قابل توجه صادرات، به یکی از بازیگران اصلی در رقابت با اوپک و روسیه تبدیل شده است.
در اروپا نیز تجربه وابستگی به انرژی روسیه پس از جنگ اوکراین، این قاره را به سمت تنوعبخشی منابع انرژی سوق داده است. با این حال، بحران اخیر نشان داده که حتی تولیدکنندگان سنتی خلیج فارس نیز از تبعات درگیریهای منطقهای مصون نیستند؛ موضوعی که نگرانیها درباره امنیت سایر گلوگاههای انرژی در جهان را افزایش داده است.
در کنار این تحولات ژئوپلیتیک، روند گذار به انرژیهای تجدیدپذیر نیز شتاب گرفته است. اکنون نزدیک به نیمی از ظرفیت تولید برق جهان به منابع پاک اختصاص دارد و انتظار میرود بحرانهای اخیر، انگیزه کشورها برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی را تقویت کند. با این حال، این گذار خود چالشهای تازهای از جمله وابستگی به فناوریهای متمرکز در چین و تشدید رقابت میان قدرتهای انرژی را به همراه دارد.
در مجموع، ترکیب بحرانهای ژئوپلیتیک، رقابت قدرتهای بزرگ و گذار به انرژیهای پاک، چشمانداز بازار جهانی انرژی را پیچیدهتر و غیرقابل پیشبینیتر از گذشته کرده است.