روز ۸ اکتبر، هشتمین نشست مشورتی سران جمهوری آذربایجان و کشورهای آسیای مرکزی در شهر ترکمن‌باشی ترکمنستان برگزار شد.
به گزارش Axar.az، الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، برای شرکت در نشست مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی وارد مجموعه «آوازه» شد.
سردار بردی‌محمداف، رئیس‌جمهور ترکمنستان، از الهام علی‌اف استقبال کرد.
سپس سران کشورهای شرکت‌کننده در این نشست در یک عکس دسته‌جمعی حضور یافتند.
سردار بردی‌محمداف، رئیس‌جمهور ترکمنستان، که نشست را رسماً آغاز کرد، گفت:
«سران محترم کشورها، اکنون با کمال احترام از عالیجناب الهام حیدر اوغلو علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، دعوت می‌کنم سخنرانی کنند.
الهام حیدر اوغلو، بفرمایید، نوبت شماست.»
رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان در این نشست سخنرانی کرد.
سخنرانی رئیس‌جمهور الهام علی‌اف
«جناب سردار قربانقلی‌یویچ،
سران محترم کشورها،
دوستان عزیز،
در ابتدا از رئیس‌جمهور ترکمنستان به خاطر دعوت و مهمان‌نوازی سنتی تشکر می‌کنم.
خوشحالم که بار دیگر در ترکمنستان برادر و در آوازه زیبا حضور دارم.
جمهوری آذربایجان از نوامبر سال گذشته به عضو کامل چارچوب نشست مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی تبدیل شد. بار دیگر از همه همکاران محترمم به خاطر حمایت یکپارچه از این تصمیم تاریخی تشکر می‌کنم. در این زمینه می‌خواهم نقش ترکمنستان و شخص جناب قربانقلی بردی‌محمداف را مورد تأکید قرار دهم. ایشان در ماه اوت سال گذشته، دقیقاً در همین مکان، در آوازه، ابتکار مشارکت کامل جمهوری آذربایجان در این چارچوب را مطرح کردند.
روابط جمهوری آذربایجان و ترکمنستان طی سال‌های اخیر به‌صورت پویا توسعه یافته است. از سال گذشته تاکنون، در بالاترین سطح، پنج سفر انجام شده است. این امر نشان‌دهنده فشردگی گفت‌وگوی سیاسی ما و اراده متقابل برای تقویت هرچه بیشتر روابط دوجانبه است.
مایلم به‌طور ویژه از ابتکار جناب قربانقلی بردی‌محمداف برای ساخت مسجدی در شهر فضولی یاد کنم. سال گذشته در مراسم گذاشتن سنگ بنای آن، با یکدیگر حضور داشتیم. این هدیه ترکمنستان برادر به کشور ما، جلوه دیگری از دوستی و نزدیکی معنوی میان ملت‌های ماست.
حمایت برادرانه در بازسازی مناطق آزادشده جمهوری آذربایجان برای ما اهمیت ویژه‌ای دارد. ازبکستان پیش‌تر در فضولی مدرسه‌ای به نام میرزا الغ‌بیگ، قزاقستان مرکز خلاقیت کودکان به نام کورمانقازی و قرقیزستان مدرسه‌ای به نام ماناس در آغدام ساخته‌اند. ما این کمک‌ها را بسیار ارج می‌نهیم.
تعامل جمهوری آذربایجان با کشورهای آسیای مرکزی طی سال‌های اخیر به میزان قابل‌توجهی گسترش یافته است. روابط سیاسی در سطح بالایی قرار دارد و سفرهای متقابل در سطح عالی به‌طور منظم انجام می‌شود. همکاری اقتصادی و تجاری تقویت شده، سرمایه‌گذاری‌های متقابل افزایش یافته و پروژه‌های مشترک در حال اجراست. سال گذشته حجم تجارت جمهوری آذربایجان با کشورهای آسیای مرکزی بیش از ۵۰ درصد افزایش یافت. امروز بیش از ۴۰۰ شرکت با سرمایه کشورهای آسیای مرکزی به‌طور فعال در کشور ما فعالیت می‌کنند. جمهوری آذربایجان در سال‌های اخیر با قزاقستان، ازبکستان و قرقیزستان صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک ایجاد کرده است. سرمایه هر یک از این صندوق‌ها به صدها میلیون دلار می‌رسد. معتقدم برای اجرای پروژه‌های مشترک، ایجاد واحدهای تولیدی جدید و گسترش همکاری‌های صنعتی، باید بیش از پیش از ظرفیت این صندوق‌ها استفاده شود. ما نباید تنها به افزایش تجارت متقابل اکتفا کنیم، بلکه باید با یکدیگر سرمایه‌گذاری کنیم، تولید کنیم و وارد بازارهای خارجی شویم.
حمل‌ونقل یکی از زمینه‌های اصلی همکاری ماست. دریای خزر در تعاملات حمل‌ونقلی میان کشورهای ما روزبه‌روز نقش مهم‌تری ایفا می‌کند. زیرساخت‌های حمل‌ونقل در دو سوی دریای خزر برای اتصال آسیای مرکزی به جمهوری آذربایجان و سپس به بازارهای بین‌المللی اهمیت بسیار زیادی دارد. طی سال‌های اخیر، ما به‌طور مستمر ظرفیت‌های حمل‌ونقل خود را گسترش داده‌ایم. سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در زیرساخت‌های حمل‌ونقل، توسعه بنادر دریایی، فرودگاه‌ها، خطوط راه‌آهن و جاده‌ها انجام داده‌ایم. امروز شاهد افزایش قابل‌توجه حجم حمل‌ونقل از طریق دریای خزر هستیم. هدف مشترک ما این است که این مسیرها را کارآمدتر و رقابتی‌تر کنیم. همزمان، پروژه «جاده ابریشم دیجیتال» در حال اجراست و برای توسعه خطوط فیبر نوری در بستر دریای خزر نیز اقداماتی انجام می‌شود. کریدور میانی روزبه‌روز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ حجم حمل‌ونقل ترانزیتی بار در این مسیر سال گذشته بیش از ۱۰ درصد و در هشت ماه نخست سال جاری حدود ۲۰ درصد دیگر افزایش یافته است.
انرژی جایگاه ویژه‌ای در همکاری‌های ما دارد. جمهوری آذربایجان نقش مهمی در ترانزیت منابع انرژی آسیای مرکزی به بازارهای بین‌المللی ایفا می‌کند. نفت ترکمنستان و قزاقستان از طریق کشور ما منتقل می‌شود و حجم این انتقال‌ها در حال افزایش است. همکاری در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر نیز به‌طور مستمر در حال گسترش است. برای ایجاد یک کریدور انرژی سبز، با قزاقستان و ازبکستان همکاری مشترک داریم.
همکاران محترم،
اهمیت ژئوپلیتیکی چارچوب همکاری ما تنها به پروژه‌های مشترک در حوزه انرژی و حمل‌ونقل محدود نمی‌شود. صلح، امنیت، ثبات سیاسی و اقتصادی در کشورهای ما، اساس تمامی دستاوردهای ما و تضمین‌کننده توسعه موفق آینده کشورهای آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان و تقویت تعاملات متقابل ماست.
از توجه شما سپاسگزارم.»
---
سردار بردی‌محمداف، رئیس‌جمهور ترکمنستان، گفت:
«جناب الهام حیدر اوغلو، از سخنرانی پرمحتوا و سازنده شما تشکر می‌کنم. سخنان مثبت شما درباره ترکمنستان، ارزیابی شما و پیشنهادهای مطرح‌شده از سوی شما، برای توسعه بیشتر روابط متقابل و گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی اهمیت زیادی دارد.
ترکمنستان برای روابط برادرانه با جمهوری آذربایجان اهمیت زیادی قائل است و آماده است این روابط را به‌صورت مستمر تقویت کند. اطمینان دارم که همکاری چندجانبه ما به تقویت هرچه بیشتر روابط حسن همجواری، همکاری و تفاهم متقابل میان کشورهای آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان کمک خواهد کرد.
بار دیگر از سخنرانی پرمحتوای شما تشکر می‌کنم.»
پیشنهاد قزاقستان برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی
قاسم جومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، با اشاره به اینکه این نشست در سالی برگزار می‌شود که کشورهای منطقه سی‌وپنجمین سالگرد استقلال خود را جشن می‌گیرند، گفت این موضوع اهمیت ویژه‌ای دارد.
او گفت: «به‌طور ویژه به رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، جناب الهام حیدر اوغلو علی‌اف، که عضو کامل نشست مشورتی است، سلام عرض می‌کنم. همچنین مهم است بر اهمیت نمادین نشست امروز تأکید کنیم. این نشست در سالی برگزار می‌شود که کشورهای ما سی‌وپنجمین سالگرد استقلال خود را جشن می‌گیرند. طی این سال‌ها، ما مسیر طولانی، پیچیده، واقعاً پر فراز و نشیبی، اما در عین حال پربار را پیموده‌ایم. ما حاکمیت خود را تحکیم کرده، مدل‌های توسعه خود را شکل داده و جایگاه شایسته‌ای در جامعه بین‌المللی به دست آورده‌ایم. امروز آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان به‌حق به‌عنوان مراکز توسعه و تعامل ژئوپلیتیکی در اوراسیا شناخته می‌شوند. اما مهم‌تر از همه این است که به لطف خرد و اتحاد ملت‌های برادرمان، در شرایط صلح و همبستگی زندگی می‌کنیم.»
توکایف پیشنهاد کرد کشورهای آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان بیانیه‌ای درباره استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی تهیه کنند.
رئیس‌جمهور قزاقستان همچنین پیشنهاد کرد تقویم واحدی برای برگزاری رویدادهای بزرگ فرهنگی، ورزشی، گردشگری، علمی و سایر رویدادهای مشابه در کشورهای آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان تهیه شود.
او گفت: «ما پیشنهاد می‌کنیم تقویم واحدی از رویدادهای بزرگ فرهنگی، ورزشی، گردشگری، علمی و سایر رویدادهای مشابه که در آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان برگزار خواهد شد، تهیه کنیم. این امر امکان تشویق سفرهای متقابل و همچنین جذب گردشگران خارجی در قالب تورهای ترکیبی را فراهم خواهد کرد.»
پیشنهادهای قرقیزستان
سادیر جپاروف، رئیس‌جمهور قرقیزستان، با اشاره به حجم تجارت کشورش با کشورهای آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان گفت:
«طی چهار سال گذشته، حجم تجارت قرقیزستان با کشورهای آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان تقریباً دو برابر شده و در پایان سال ۲۰۲۵ به ۳.۵ میلیارد دلار آمریکا رسیده است. در سال ۲۰۲۵، حجم سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده از سوی پنج کشور در کشور ما بیش از ۱۴۰ میلیون دلار آمریکا بوده است.»
جپاروف پیشنهاد ایجاد یک پلتفرم تجارت الکترونیکی مشترک میان آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان را مطرح کرد.
او گفت: «بدین ترتیب، دسترسی گسترده‌تر مصرف‌کنندگان و فعالان اقتصادی به محصولات تولیدشده در کشورهای منطقه را فراهم خواهیم کرد. با در نظر گرفتن محصولات ملی منحصربه‌فرد هر کشور، این پلتفرم می‌تواند طیف گسترده‌ای از محصولات منطقه‌ای را در یک فضای واحد گرد هم آورد و فرصت‌های جدیدی برای معرفی و ترویج آنها ایجاد کند.»
رئیس‌جمهور قرقیزستان همچنین بر ظرفیت بزرگ و مکمل کشورهای منطقه در زمینه گردشگری تأکید کرد.
او گفت: «شهرهای تاریخی، مسیرهای کوهستانی و ساحلی دریای خزر و میراث غنی فرهنگی این امکان را فراهم می‌کند که تلاش‌های خود را برای معرفی آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان به‌عنوان مقصدی جذاب برای سفر، با یکدیگر هماهنگ کنیم. پیشنهاد می‌کنیم همکاری را بر اساس اصل «یک سفر – چند کشور» توسعه دهیم و جاذبه‌های گردشگری خود را از طریق مسیرهای مشترک گردشگری به یکدیگر متصل کنیم.»
جپاروف همچنین جمهوری آذربایجان را به مناسبت ریاست این کشور بر نشست مشورتی در سال ۲۰۲۷ تبریک گفت و افزود:
«اجازه دهید از این فرصت استفاده کرده و جناب الهام حیدر اوغلو را صمیمانه به مناسبت ریاست جمهوری آذربایجان بر نشست مشورتی جمهوری آذربایجان و سران کشورهای آسیای مرکزی در سال ۲۰۲۷ تبریک بگویم. اطمینان دارم ریاست آذربایجان به فعالیت مشترک ما و توسعه همکاری‌های متقابل سودمند، شتاب تازه‌ای خواهد بخشید. جمهوری قرقیزستان آماده است حمایت لازم را ارائه کرده و در اجرای موفق اولویت‌های ریاست آذربایجان همکاری کند.»
پیشنهاد تاجیکستان برای گسترش همکاری اقتصادی
امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور تاجیکستان، درباره اهمیت این نشست و اقدامات مشترک آینده گفت:
«آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان ظرفیت قابل‌توجهی برای گذار به همکاری نزدیک‌تر اقتصادی، حمل‌ونقلی و انرژی دارند. از این منظر، مایلم به چندین زمینه مهم و قابل توجه اشاره کنم. پیش از هر چیز، می‌خواهم بر تقویت همکاری‌های صنعتی تأکید کنم. کشورهای ما از ظرفیت قابل‌توجهی در زمینه منابع برخوردارند. این امر فرصت‌های گسترده‌ای برای ایجاد شرکت‌های مشترک، مجتمع‌های صنعتی و فرآوری منابع طبیعی فراهم می‌کند.»
پیشنهاد ازبکستان برای برگزاری مجمع تجاری
شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، پیشنهاد کرد سال آینده مجمع تجاری «آسیای مرکزی – جمهوری آذربایجان» در شهر خیوه برگزار شود.
او گفت: «نشست امروز ما اهمیت ویژه‌ای دارد. این نخستین بار است که نشست ما با حضور جمهوری آذربایجان برادر برگزار می‌شود. به جناب الهام حیدر اوغلو در نشست امروز خوشامد می‌گویم.
فرمول «شش اقتصاد – یک محصول» به‌خوبی هدفی را که باید دنبال کنیم، بیان می‌کند. هنگامی که شرکت‌های چند کشور در یک زنجیره تولید واحد مشارکت داشته باشند و محصول به‌صورت مشترک تولید شود، روابط کاملاً متفاوتی میان اقتصادهای ما شکل می‌گیرد. این روابط نسبت به مبادله عادی کالا، مستحکم‌تر و پایدارتر خواهد بود. برای توسعه فعالیت‌ها در این زمینه، پیشنهاد می‌کنیم در سال ۲۰۲۷ مجمع تجاری «آسیای مرکزی – جمهوری آذربایجان» در شهر باستانی خیوه برگزار شود.»
میرضیایف همچنین جمهوری آذربایجان را به مناسبت پذیرش ریاست این نشست تبریک گفت و افزود:
«از این فرصت استفاده کرده و جمهوری آذربایجان را به مناسبت بر عهده گرفتن ریاست در چارچوب نشست‌های مشورتی تبریک می‌گویم. اطمینان دارم تحت رهبری طرف آذربایجانی، فعالیت‌های انجام‌شده در چارچوب این قالب شتاب بیشتری خواهد گرفت و همکاری برادرانه ما نیز به تقویت وحدت، اعتماد و همبستگی کمک خواهد کرد.»
