دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز و غرق شدن ما

در اردیبهشت و خرداد سال ۱۳۴۷ جلسات زیادی در سطح استانی و کشوری برای برخورد با دانشجویان سیاسی یا به عبارت آنها «دانشجویان اخلالگر» دانشگاه تبریز برگزار شده است. ساواک و شهربانی هر کدام لیستی تهیه کرده و منتظر فرصتی بودند، تا از دانشجویانی که تجمعات پاییز و زمستان ۱۳۴۶ را هماهنگ کرده بودند، انتقام بگیرند.

اوج آن جلسات به دیدار رئیس دانشگاه تبریز (هوشنگ منتصری لاهیجانی) با شخص شاه منجر می‌شود و منتصری در جلسه کمیسیون امنیت استان آزربایجان (۲۵ خرداد) نتیجه دیدارش با شاه را چنین بیان می‌کند: در شرفیابی اخیر، شاهنشاه آریامهر مقرر فرمودند که در تابستان تصمیم جدی اتخاذ و آنان که موجب اخلال امنیت هستند، از دانشگاه طرد و به سربازخانه اعزام شوند. در هر حال درصدد بود تا خاتمه‌ی امتحانات با مماشات، امور دانشگاه انجام و در تابستان تصمیم لازم اتخاذ گردد.

۲۵ تیر ریاست ساواک تبریز دستور می‌دهد که ۵۵ دانشجوی دانشگاه تبریز باید روز دوازده مرداد از دانشگاه اخراج شوند تا ساواک و شهربانی روز سیزده مرداد آنها را دستگیر کند. روز ۱۳ مرداد دوازده نفر در تبریز، سه نفر در تهران و شانزده نفر در شهرهای دیگر و ۲۴ نفر دیگر در روزهای بعد دستگیر و تحویل ساواک می‌شوند. بعد از بازجویی‌ها سی‌وسه نفر از آنها مجرم شناخته شده و تحویل دادگاه‌های نظامی می‌شود و عجیب آنکه بیست‌دو نفر دیگر که جرمی برایشان اثبات نشد، همچنان با عنوان دانشجوی اخراجی و با درجه سرباز صفر، برای خدمت سربازی به سربازخانه اعزام می‌شوند.

هم شاه و هم دستورالعمل ۲۵ تیر ساواک، تاکید کرده بود که برخورد با دانشجویان بعد از امتحانات و در تعطیلات تابستانی دانشگاه‌ها صورت گیرد و حکومت فعلی آن تصمیم شاه و دستورالعمل ساواک را به خوبی مراعات می‌کند. اینها برای گرفتن انتقام از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز، احکام سنگین تعلیق تحصیلی چند ترمی و تبعید دانشجویان هماهنگ کننده تحصن‌ها به شهرهای دیگر را صادر کرده‌اند که در صورت اجرا، می‌تواند به همه تلاش‌ها و آرزوهای تحصیلی این نخبگان جامعه‌ی ما پایان دهد.

در جریان اتفاقات سال ۱۳۴۷ دانشگاه تبریز، صمد بهرنگی و دوستانش تلاش بسیاری برای برگزاری اعتصابات و حمایت از دانشجویان اخراجی انجام می‌دادند که ۲۷ روز بعد از دستگیری دانشجویان، خود صمد نیز در امواج آراز غرق شد و تلاش‌ها برای حمایت از دانشجویان بی‌نتیجه ماند. آیا ما نیز در رودخانه آراز غرق شده‌ایم که کاری برای حمایت از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز نمی‌کنیم؟

«ابراهیم رشیدی»