شال ساللاما (شال اندازی)، تکم گردانی، خنچه بردن به نوعروسان، پریدن از روی آب و آتش از جمله رسوم چهارشنبه‌های آخرسال در آذربایجان است که ریشه‌ای هزاران ساله دارد و هنوز با وجود تحولات فرهنگی و اجتماعی برخی از آن رسوم همچنان پابرجاست.

به گزارشAxar.az، با نگاهی به فرهنگ غنی و کهن آذربایجان می بینیم که برای بیشتر ایام و فصول سال مراسم ها و عناوین مختلفی وجود دارد که این نشان از فرهنگ غنی آذربایجان است، برای آشنایی با بیشتر این مراسم ها و شناخت مناسبت های مختلف آذربایجان، علاوه بر میراث مکتوب، فولکولور یا فرهنگ شفاهی آذربایجان نیز کمک شایانی به ما می کند.

یکی از این مناسبت ها، مراسم ها مربوط به چهارشنبه های آخر سال می باشد که مقدمه ای برای فرا رسیدن سال نو و آغازفصلی جدید از زندگی است.

ادبیات شفاهی آذربایجان، چهارشنبه آخر سال را با عناصر چهارگانه (آب،باد، خاک و آتش) نامگذاری کرده است که با اسامی دیگری نیز شناخته می‌شوند. نخستین چهارشنبه، «یئل چرشنبه سی» (چهارشنبه باد) است که به آن «چیلله قووان» (چهارشنبه‌ای که چله را فراری می‌دهد) و یا «یالانچی چرشنبه» (چهارشنبه الکی) نیز گفته می‌شود.

چهارشنبه دوم، «توپراق چرشنبه سی» (چهارشنبه خاک) است که به آن «کوله چرشنبه» (چهارشنبه کوتوله) نیز گفته می‌شود.

به سومین چهارشنبه، «اود چرشنبه سی» (چهارشنبه آتش) گفته می‌شود که به «خبرچی چرشنبه» (چهارشنبه پیام آور) نیز مشهور است.

چهارشنبه چهارم که همان چهارشنبه سوری است با نام «سو چرشنبه سی» (چهارشنبه آب) نامگذاری شده است و در محاورات با نام «آخیر چرشنبه» متداول است.

آنچه به عنوان مراسم و آئین چهارشنبه سوری درآذربایجان رایج است، بیشتر مربوط به همین چهارشنبه چهارم است، در این روز بر پشت بام منازل یا حیاط خانه‌ها آتش افروخته می‌شود و اهل منزل با خواندن:«آتیل ماتیل چرشنبه *بختیم آچیل چرشنبه» از روی آن می‌پرند.

پوشاندن لباس نو برای کودکان و بستن حنا به دست و پا و پوشیدن لباس قرمز توسط زنان در برخی مناطق و تهیه «چرشنبه یمیشی» (آجیل چهارشنبه سوری) و پختن غذایی خاص نظیر دلمه برگ، آش، رشته پلو و غیره که بسته به هر منطقه از آذربایجان متفاوت بوده، از رسومات شب چهارشنبه سوری است. در برخی از مناطق یک چراغ خانه‌ را تا صبح خاموش نمی‌کنند؛ این به معنای پایداری روشنایی و غلبه بر تاریکی است.