در شرایطی که فعالان داخل کشور زیر شدیدترین فشارهای امنیتی قرار دارند و هرگونه تشکل‌یابی با خطر بازداشت و سرکوب مواجه است، مسئولیت تاریخی بیشتری بر دوش فعالان خارج‌نشین قرار می‌گیرد.

خروج از انفعال، کنار گذاشتن رقابت‌های شخصی و «منم‌منم‌ها»، و حرکت به سوی یک چارچوب مشترک حداقلی می‌تواند گام نخست باشد.

ایجاد یک شورای هماهنگی فراگیر، انتخاب نمایندگان مشخص، استفاده حرفه‌ای از ظرفیت‌های رسانه‌ای مانند گوناز تی‌وی، و حضور سازمان‌یافته در مجامع بین‌المللی می‌تواند صدای مطالبات هویتی و سیاسی آذربایجان را تقویت کند. بدون چنین همگرایی‌ای، خطر آن وجود دارد که آذربایجان در تحولات پیش‌رو یا به حاشیه رانده شود، یا صدایش در میان رقابت‌های نیروهای سراسری گم شود.

آینده جنبش ملی آذربایجان، بیش از هر زمان دیگری، وابسته به تصمیم‌های امروز فعالان آن است: انتخاب میان انتظار و کنش، پراکندگی و همگرایی، یا حاشیه‌نشینی و حضور فعال در تعیین سرنوشت سیاسی منطقه و کشور.