تدارک برای ایجاد استان جدید در آذربایجان غربی و شرقی با سرعت تمام پیش می‌رود.

در دو سال اخیر اتفاقات عجیبی از لحاظ تقسیمات اداری در حوزه جنوب آذربایجان غربی و اخیرا نیز در جنوب آذربایجان شرقی در حال وقوع است. این تقسیمات حاکی از پلان پیش رونده دولت ایران برای تجزیه بخشی از وطن ملی ترک در غرب آذربایجان و هدیه آن به دیگران است.

این سیاست که از سالهای خیلی دور دنبال می‌شد با حضور محمدمهدی شهریاری در استانداری آذربایجان غربی و ارتباطات وی با تیم امنیتی دولت قبلی و همچنین با نفوذ جریان ایرانشهری در ساختار دولتی رنگ و بوی جدی‌تری به خود گرفت. با همکاری وی با ارکان دولت و قوه قضاییه در زمینه حذف چهره‌های تاثیرگذار ترک از سیاست رسمی (بهادری، قاضی پور و محمد حضرت پور) زمینه مساعدتری برای حدف تاثیر توده مردم ترک از روند تصمیم گیریهای دولتی فراهم شد.

در نهایت پیرو سیاست ضعیف و غلط در فعل و انفعالات قاراباغ و اختلافات با دولت جمهوری آذربایجان و به تبع آن با بی‌پرواتر شدن سیاست دولت ایران در قبال مسائل آذربایجان و ترکها، اکنون بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات ماجراجویانه در قبال تقسیمات اداری آذربایجان نزدیک هستیم.

در زیر به تقسیمات انجام شده در طی دو سال اخیر اشاره می‌شود:

- ایجاد دو شهرستان چهاربرج و باروق با انتزاع از میاندوآب/قوشاچای در آخرین روزهای دولت قبل. این دو بخش با جمعیت کمتر از 25 هزار نفر حائز شرایط شهرستان شدن نبودند و در روندی غیرفنی و با انگیزه از بین بردن امتیاز جمعیتی و مساحتی شهرستان قوشاچای تشکیل شدند.

- ایجاد شهرستان میرآباد با انتزاع از سردشت در اواخر سال گذشته بدون احراز شرایط شهرستان شدن و با انگیزه ایجاد تنوع شهرستان برای استان جدید به مرکزیت مهاباد
- ایجاد شهرستان لیلان با انتزاع از ملکان/ملک کندی در روزهای اخیر، بدون احراز شرایط شهرستان شدن و با انگیزه ایجاد تنوع شهرستان برای استان جدید به مرکزیت مراغه

تقسیمات پیش رو چه خواهد بود؟

- شهرستان کشاورز/کشؤور با انتزاع از شاهین دژ/سایین قلعه
- شهرستان محمدیار با انتزاع از نقده/سولدوز

استانهای جدید چگونه خواهند بود؟

- استان به مرکزیت مراغه (با نام سهند) متشکل از شهرستانهای مراغه، بناب، میاندوآب، ملکان، عجبشیر، لیلان، کشاورز ، چهاربرج و باروق
- استان به مرکزیت مهاباد (با نام مکریان) متشکل از شهرستانهای مهاباد، بوکان، سردشت، میرآباد، شاهین دژ، تکاب و احتمالا محمدیار

چند نکته در مورد این طرحها:

- تشکیل استان به مرکزیت مراغه مدتهاست مطرح بوده است. در پیشنهاد سالهای اولیه، الحاق شهرستانهای میاندوآب، شاهین دژ، تکاب، مهاباد و بوکان از آذربایجان غربی مطرح شده بود. در همان زمان مهاباد و بوکان از پیشنهاد اولیه حذف شدند. روند جدید حاکی از نیت تصمیم گیران وزارت کشور بر قرار دادن شاهین دژ و تکاب در استان به مرکزیت مهاباد (و یا حتی در بوکان) است!

- به نظر می‌رسد که همگام با روندهای امنیتی و سیاستهای منطقه‌ای دولت جمهوری اسلامی، دیدگاهی در نزد تصمیم گیران و مدیران دولتی شکل گرفته که از آذربایجان نامیدن شهرهای کردنشین آذربایجان غربی امتناع می‌کنند و در این راستا از یک دهه گذشته شاهد رشد استفاده از عنوان مکریان برای نامیدن شهرهای جنوب آذربایجان غربی بوده‌ایم، نامی که بدون ریشه تاریخی است. فراتر از آن به نظر در سالهای اخیر این دیدگاه به شهرستانهای با اکثریت ترک و اقلیت کرد نظیر شاهین دژ و تکاب هم تعمیم داده شده است. این دو شهرستان علیرغم منابع بسیار غنی به شدت تحت تاثیر محرومیت اقتصادی بوده‌اند و به دلیل مهاجرت منفی و مثبت شکل گرفته به شدت در معرض تغییرات ترکیب جمعیتی هستند. متاسفانه این ناحیه از غرب آذربایجان کمتر مورد دقت و توجه فعالین ترک قرار گرفته است.

- در صورت تشکیل استان جدید و با انتزاع احتمالی محمدیار از سولدوز توازن جمعیتی در منطقه سولدوز که دارای حوزه مشترک نمایندگی با شهرستان اشنویه هم است به هم خواهد خورد و به ضرر امنیت منطقه و ثبات آذربایجان رقم خواهد خورد. متاسفانه نماینده مجلس این حوزه نقش محوری را در این انتزاع قریب الوقوع بازی می‌کند.

- متاسفانه نمایندگان مجلس این منطقه بدون توجه به ابعاد امنیتی و ماجراجویانه این طرح و بدون آینده نگری کافی و صرفا برای جلب رای بیشتر در بخشی از حوزه انتخابی خود، منافع آذربایجان و منابع بلندمدت مردم حوزه انتخابیه خود را فدای منفعت شخصی خود می‌کنند. نماینده فعلی میاندوآب و نماینده ملکان نقش اصلی را در انتزاعات حوزه خود داشته‌اند.

- چهاربرج با ۱۰ هزار نفر، باروق با ۴ هزار نفر، لیلان و میرآباد هم هر یک با ۶ هزار نفر تبدیل به مرکز شهرستان شده‌اند. منطق شهرستان شدن شهرهای کوچک و قصبه‌ها در استان آذربایجان غربی با در نظر گرفتن وضعیت حساس مناطق مرزی منطق غلط و مخاطره آمیزی است.

این تصمیمات سیاسی در حالی رخ می‌دهد که گام واقعی در راستای رفع تبعیض در استان برداشته نمی‌شود. اگر نیت ایجاد زمینه توسعه متوازن است، نیازی به تاسیس شهرستانهای غیراستاندارد و ایجاد مخاطرات متعدد نیست. به عنوان مثال بالو با ۱۷ هزار نفر و قولونجو با ۷ هزار نفر جمعیت در حومه اورمیه به دلیل جمعیت عمده ترک سنی (کوره سوننی) بودن در حالی از امکان شهر شدن محروم شده‌اند و همچنان روستا مانده اند، در حالی که باروق با ۴ هزار نفر جمعیت تبدیل به مرکز شهرستان شده است!